Türkiye’den SMR Hamlesi: TÜNAŞ–USTDA Anlaşmasıyla Hedef 5 Bin MW

5 Eylül 2026 — Ekonomi365 Haber Merkezi
Son güncelleme: 22 Eylül 2026

Türkiye'nin küçük modüler reaktör planında yeni bir aşamaya geçildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye Nükleer Enerji A.Ş. ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı arasında SMR ve dördüncü nesil reaktörlere yönelik hibe anlaşması imzalandığını açıkladı.

22 Eylül 2026'da duyurulan anlaşmayla yeni nesil nükleer teknolojilerin Türkiye'de uygulanabilirliği teknik, ekonomik ve mevzuat yönünden kapsamlı biçimde değerlendirilecek. Çalışma; teknoloji seçimi, maliyet, güvenlik, lisanslama, yerli katkı ve olası kullanım alanları için karar altyapısı oluşturacak.

Türkiye'nin 2050 Hedefinde 5 Bin MW SMR Var

Türkiye, 2050 yılında toplam enerji ihtiyacının yüzde 10-15'ini nükleer kaynaklardan karşılamayı hedefliyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının planına göre bu kapasitenin 5 bin MW'lık bölümünün küçük modüler reaktörlerden sağlanması öngörülüyor.

Bu karşılaştırma yalnızca kurulu güç hesabıdır. Türkiye'nin hangi reaktör tasarımını, modül gücünü, teknoloji sağlayıcısını ve finansman modelini tercih edeceği henüz açıklanmadı.

Selçuk Bayraktar: “Birkaç Sene İçinde Yapabileceğimize İnanıyorum”

Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, küçük modüler reaktörler konusunda yaklaşık iki yıldır çalıştıklarını belirterek enerji bağımsızlığında SMR teknolojisinin kritik rol oynayacağını söyledi. Bayraktar, çalışmaların henüz araştırma ve geliştirme niteliğinde olduğunu vurgularken, “Birkaç sene içinde küçük modüler reaktörleri yapabileceğimize inanıyorum.” açıklamasında bulundu.

Açıklama, savunma ve havacılık teknolojilerinde geliştirilen sistem mühendisliği kabiliyetinin enerji alanına taşınabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Bununla birlikte bir nükleer reaktörün geliştirilmesi; tasarımın yanı sıra yakıt tedariki, güvenlik doğrulaması, lisanslama, saha seçimi, atık yönetimi ve uzun süreli test süreçlerini gerektiriyor. Bu nedenle “birkaç yıl içinde yapmak” ifadesiyle prototip, kritik test düzeneği ve ticari elektrik üretimine başlayan santral aşamalarının birbirinden ayrılması gerekiyor.

SMR Nedir, Geleneksel Nükleer Santralden Farkı Ne?

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, modül başına elektrik gücü 300 MW’a kadar olan gelişmiş nükleer reaktörleri SMR olarak tanımlıyor. Geleneksel büyük nükleer reaktörler çoğunlukla 1.000 MW ve üzerinde kurulurken SMR’ler daha küçük üniteler halinde tasarlanıyor. Ana hedef, reaktör bileşenlerinin fabrikada standart biçimde üretilmesi, sahaya taşınması ve ihtiyaca göre bir veya birden fazla modülün devreye alınması.

Modüler yapı yatırımın aşamalara bölünmesine imkân veriyor. Talep arttıkça yeni reaktörler aynı sahaya eklenebiliyor; ortak türbin, soğutma, güvenlik, iletim ve idari altyapıdan yararlanılabiliyor. Buna karşılık ilk ünitenin lisanslama ve ortak saha maliyetleri yüksek olabileceği için SMR’nin ekonomik avantajı çoğunlukla aynı tasarımın çok sayıda ve seri biçimde üretilmesine bağlı.

Yedi Adet 40 MW SMR Ne Kadar Elektrik Üretir?

Türkiye için 40 MW’lık modüller üzerinden oluşturulan örnek senaryoda yedi reaktörün toplam kurulu gücü 280 MW’a ulaşıyor. Nükleer santraller için yüzde 90 kapasite faktörü kabul edildiğinde bu sistem yılda yaklaşık 2,21 milyon MWh, başka bir ifadeyle 2,21 TWh elektrik üretebilir.

Yedi Modül Yaklaşık 50 Milyar TL’ye Kurulabilir mi?

Yedi adet 40 MW modülden oluşan 280 MW’lık santral kümesinin 50 milyar TL’ye kurulması, kilovat başına yaklaşık 178 bin 571 TL yatırım anlamına geliyor. Doların 48,4 TL olduğu örnek kurla bu tutar yaklaşık 3.690 dolar/kW seviyesine karşılık geliyor.

Uluslararası Enerji Ajansının hızlı maliyet düşüşü senaryosunda SMR yatırım maliyetinin 2040’a kadar Çin’de 2.500 dolar/kW, ABD ve Avrupa’da 4.500 dolar/kW seviyesine gerileyebileceği öngörülüyor. Dolayısıyla 50 milyar TL’lik tahmin matematiksel olarak bu uzun vadeli aralığın içinde kalıyor. Ancak bu rakam bugünden alınmış bir fiyat teklifi değil; standart tasarım, yerli tedarik zinciri, seri üretim ve uygun finansman sağlandığı varsayımına dayanıyor.

İlk prototip veya ilk ticari ünite bu seviyeden çok daha pahalı olabilir. Tasarım doğrulaması, nükleer lisanslama, saha hazırlığı, güvenlik sistemleri, ortak tesisler ve finansman giderleri toplam bütçeyi yükseltir. Maliyet avantajının oluşması için aynı reaktör tasarımının çok sayıda üretilmesi ve ilk ünitede yapılan mühendislik harcamalarının sonraki modüllere dağıtılması gerekir.

Gelecekte SMR’ler Ucuz Enerji İçin İyi Bir Çözüm Olabilir

Nükleer santrallerde yakıtın elektrik üretim maliyeti içindeki payı, kömür ve doğal gaz santrallerine göre daha düşüktür. Mevcut büyük nükleer santrallerin uluslararası işletme verileri esas alındığında nükleer yakıt gideri yaklaşık 6–8 dolar/MWh düzeyinde görülebiliyor. Ancak yeni SMR’lerin bakım, personel ve ilk yakıt maliyetlerinin tasarıma göre farklılaşacağı unutulmamalı.

50 milyar TL’ye kurulan 280 MW’lık bir SMR kümesinde yalnızca yakıt giderinin düşük olması, elektriğin toplam maliyetinin de otomatik olarak çok düşük olacağı anlamına gelmez. Sermaye geri ödemesi ve kredi faizi hesaba katıldığında finansman koşulları belirleyici hale gelir. Ucuz kamu finansmanı ile yüksek faizli ticari kredi arasında MWh başına maliyet açısından büyük fark oluşabilir.

Dünyada Hangi Ülkeler SMR Üretiyor?

SMR teknolojisinde “üretmek”, “işletmek”, “inşa etmek” ve “tasarım geliştirmek” aynı anlama gelmiyor. Rusya ve Çin küçük reaktörleri işletme aşamasına taşıyan ülkeler arasında bulunurken Kanada ilk BWRX-300 ünitesini inşa ediyor. ABD, Birleşik Krallık, Fransa ve Güney Kore’de ise farklı tasarımlar lisanslama, mühendislik veya proje geliştirme aşamasında ilerliyor.

Kanada’daki İlk BWRX-300 Projesinin Maliyeti

Kanada’nın Darlington sahasında inşa edilen 300 MW gücündeki ilk BWRX-300 reaktörü, günümüzdeki en somut SMR maliyet örneklerinden birini oluşturuyor. Ontario Power Generation, ilk reaktörün maliyetini 6,1 milyar Kanada doları; dört ünitenin ortak sistem ve hizmet maliyetini ise 1,6 milyar Kanada doları olarak açıklıyor. Dört ünitenin toplam proje bütçesi 20,9 milyar Kanada doları.

Bu örnek, ilk ünitenin neden uzun vadeli seri üretim hedeflerinden çok daha pahalı olabileceğini gösteriyor. İlk reaktör; saha altyapısının, lisanslama hazırlıklarının ve sonraki ünitelerin de kullanacağı ortak sistemlerin önemli bölümünü üstleniyor. Proje sahibi, kazanılan tecrübeyle sonraki ünitelerin maliyetinin düşmesini bekliyor.

SMR’lerin Avantajları ve Çözülmesi Gereken Sorunlar

Türkiye İçin Stratejik Fırsat Nerede?

TÜNAŞ–USTDA anlaşması Türkiye'nin teknoloji seçimi ve mevzuat hazırlığını kurumsal zemine taşırken; savunma, havacılık, elektronik, yazılım, malzeme bilimi ve hassas üretimde geliştirilen kabiliyetler SMR tedarik zinciri açısından önemli bir başlangıç noktası oluşturabilir. Buna karşılık nükleer kalite güvence standartları, reaktör fiziği, yakıt teknolojisi ve bağımsız güvenlik denetimi çok farklı ve uzun soluklu uzmanlık alanlarıdır.

Başarılı bir yerli SMR programının yalnızca tek bir şirketin projesi olarak değil; üniversiteler, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu, Nükleer Düzenleme Kurumu, enerji şirketleri, sanayi tedarikçileri ve uluslararası teknoloji ortaklarının birlikte çalıştığı bir ekosistem olarak tasarlanması gerekiyor.

Sonuç: Enerjide Yeni Bir Sanayi Modeli Doğabilir

TÜNAŞ–USTDA anlaşması Türkiye'nin küçük modüler reaktör hedefini teknik, ekonomik ve mevzuat boyutuyla resmî bir değerlendirme sürecine taşıdı. Selçuk Bayraktar’ın açıklaması ise Türkiye’nin nükleer teknolojide yalnızca santral satın alan değil, tasarım ve üretim kabiliyeti geliştiren bir ülke olma hedefini gündeme taşıdı.

SMR’lerin geleceğini belirleyecek temel unsur reaktörün küçük olması değil; aynı güvenli tasarımın fabrika ortamında tekrarlanabilmesi ve seri üretim sayesinde maliyetin düşürülebilmesi olacak. 5 bin MW'lık hedefin gerçekleşmesi; teknoloji seçimi, düzenleyici onaylar, yakıt tedariki, insan kaynağı, uygun finansman ve uzun vadeli devlet politikasına bağlı olacak.

Yedi adet 40 MW modülden oluşan 280 MW’lık örnek bir sistem, yüzde 90 kapasite faktörüyle yılda yaklaşık 2,21 TWh elektrik üretebilir. Böyle bir tesisin 50 milyar TL’ye kurulması bugün için kesinleşmiş bir proje maliyeti değil; fakat 3.690 dolar/kW düzeyindeki karşılığı, IEA’nın uzun vadeli maliyet düşüşü senaryosuyla uyumlu bir hedef oluşturuyor. Türkiye bunu güvenli tasarım, yerlileştirme, seri üretim ve uygun finansmanla gerçekleştirebilirse SMR teknolojisi enerji bağımsızlığının yanı sıra yeni bir yüksek teknoloji ihracat alanına dönüşebilir.