Türkiye, savaş, afet ve acil durumlarda halkın korunması için sığınak altyapısını güçlendirmeye yönelik hazırlıklarını sürdürüyor. 81 ilde toplam 83 bin 500 sığınak inşa edilmesi ve çalışmaların 120 günde tamamlanması hedefi basında yer alırken, resmî düzenlemeler yeni yapılardaki sığınak yükümlülüklerini genişletiyor ve mevcut alanların kullanıma hazırlanmasını öngörüyor. [1] [2]
Hazırlıkların hukuki temelini 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu ve Sığınak Yönetmeliği oluşturuyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinasyonunda güncellenen yönetmelik, 7 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme; bina sığınaklarının yanı sıra metro tünelleri, millet bahçeleri ve belirli yeraltı otoparklarını da kapsıyor. [2] [3]
81 İl İçin Sığınak Hedefi Gündemde
Basına yansıyan haberlerde, TOKİ tarafından yürütüleceği belirtilen projenin Türkiye genelindeki sivil savunma kapasitesini artıracağı, 83 bin 500 sığınak için 120 günlük süre hedeflendiği ve kişi başına bir metrekare alan ayrılacağı aktarılıyor. Bu sayı ve takvim, kamuya açık resmî proje belgesiyle ayrıca teyit edilmesi gereken basın bilgileri niteliğinde. [1]
120 günlük süreye ilişkin Eylül 2025 tarihli açıklamalarda, Doğu Akdeniz İnşaat Müteahhit Birlikleri Federasyonu Genel Başkanı Mustafa Karslıoğlu, hükümet onayı, alanların belirlenmesi ve projelendirme sonrasında inşaatların bu sürede tamamlanabileceğini ifade etmişti. Açıklama, kesinleşmiş ülke geneli teslim tarihinden ziyade koşullara bağlı bir inşaat değerlendirmesi içeriyor. [4]
Sığınakların Kanuni Dayanağı: Sivil Savunma Kanunu
7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu’nun 15. maddesi, savaş silahlarının etkilerine karşı korunmak için sığınakların türlerinin, yerlerinin, yapımının, kullanımının ve bakımının ilgili yönetmelikle belirlenmesini öngörüyor. Belediyelerin vereceği inşaat ruhsatlarında ve yapılacak inşaatlarda bu hükümler uygulanmak zorunda. [3]
Kanun, kamuya ait belirli sığınaklar için bütçeye ödenek konulmasını; konutlar ve özel kuruluşların kendi ihtiyaçlarına yönelik sığınakların giderlerinin ise bina sahipleri tarafından karşılanmasını düzenliyor. Böylece sığınak yapımı, bakım ve koruma sorumluluğu birlikte ele alınıyor. [3]
Yeni Yönetmelik Konutlardan Millet Bahçelerine Uzanan Hazırlık Getirdi
Bakanlığın açıklamasına göre yönetmelik, 44 kurum ve kuruluşla yürütülen altı aylık çalışma sonucunda güncellendi. Yeni düzenleme, kapasite ve kullanım türüne göre konut, konaklama, sağlık, kamu ve sanayi yapılarındaki sığınak şartlarını belirliyor. [5]
- Konutlar: Yalnızca konut kullanılan yapılarda 10’dan az bağımsız bölüm istisna kapsamında; 10 ve üzerindeki yapılarda sığınak yükümlülüğü bulunuyor.
- Konaklama ve bakım tesisleri: Yurt, koğuş ve otellerde 50’den fazla; belirtilen bakımevleri ve yataklı sağlık tesislerinde 25’ten fazla yatak için sığınak şartı öngörülüyor.
- Spor tesisleri: Yeni yapılacak 5 bin ve üzeri seyirci kapasiteli stadyum ve kapalı spor tesislerinde sığınak aranıyor.
- Millet bahçeleri: 15 bin metrekare ve üzerindekilerde, bahçe alanının en az yüzde 3’ü büyüklüğünde yeraltı genel sığınağı yapılması öngörülüyor.
Uygulamada yapı türüne ilişkin diğer koşullar, istisnalar ve geçiş hükümleri de dikkate alınacak. [2] [5]
Metro Tünelleri ve Yeraltı Otoparkları Koruma Ağına Katılacak
Yeni metro hatlarının gerektiğinde genel sığınak olarak kullanılmak üzere projelendirilmesi esas alınıyor. Mevcut metro ve diğer yeraltı raylı sistem durakları ile tünelleri ise AFAD’ın görüşü doğrultusunda yapılacak ihtiyaç analizi ve planlama kapsamında düzenlenecek. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bu konuda Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğüyle çalışmalar yürüttüğünü bildiriyor. [6]
Alışveriş merkezleri ile bölge, genel ve ticari otoparkların zemin altında kalan otopark alanları da düzenlemenin kapsamında. Belirtilen mevcut alanların eksikliklerinin giderilerek sığınak kullanımına hazır hale getirilmesi için son tarih 31 Aralık 2028 olarak belirlendi. [2]
Millî İstihbarat Akademisinden Kitlesel Sığınak Önerisi
Millî İstihbarat Akademisinin Ağustos 2025 tarihli “12 Gün Savaşı ve Türkiye İçin Dersler” raporu, sivil savunma kapasitesinin artırılmasını öneriyor. Raporun “Toplumsal Hazırlık ve Sivil Savunma” bölümünde, stratejik tesislerde teknik şartları karşılayan sığınaklar kurulması ve büyük şehirlerde ulaşımı kolay kitlesel sığınaklar inşa edilmesi gerektiği değerlendiriliyor. [7]
Raporda ayrıca erken ihbar ve alarm sistemlerinin yaygınlaştırılması, metro istasyonlarının acil durumlarda kullanılabilmesi için tedbir alınması ve iletişim kesintilerine karşı toplumun bilinçlendirilmesi öneriliyor. Bu değerlendirmeler, sığınak hazırlığının erken uyarı ve haberleşmeyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. [7]
MGK Koordinasyonunda Seferberlik ve Sivil Hazırlık
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının resmî faaliyet açıklamasında, MGK Genel Sekreterliği koordinasyonunda hazırlanan “Seferberlik ve Savaş Hali Hazırlıkları Direktifi” yer alıyor. Bakanlık, seferberlik planlarının bu direktif ve 2024 tarihli Seferberlik ve Savaş Hâli Yönetmeliği doğrultusunda hazırlanacağını bildiriyor. [6]
Bu çerçeve, kurumların kriz koşullarında görevlerini ve kritik hizmetlerin sürekliliğini planlamasına ilişkin. Sivil Savunma Kanunu’nun 18. maddesi de tehlikeli bölgelerdeki halkın tahliye planlarının MGK’nin tasvibine sunulmasını, uygulanmasına Cumhurbaşkanının karar vermesini ve valilerin kendi illerini ilgilendiren kısımları gerçekleştirmesini düzenliyor. [3]
Kişi Başına Bir Metrekare: Alanın Yanında Donanım da Önemli
Yönetmelik, özel serpinti sığınaklarında kişi başına en az net bir metrekare alan ayrılmasını öngörüyor. Tuvalet, duş ve mutfak nişi bu hesaba dahil edilmiyor. Bu ölçü bir tasarım standardı; tek başına ülke nüfusunun tamamına hazır sığınak yeri sağlandığı anlamına gelmiyor. [2]
Güncellenen şartlar kapsamında resmî binalar ile sağlık ve eğitim yapılarındaki sığınaklarda en az 24 saat kesintisiz elektrik sağlayacak jeneratör, acil haberleşme altyapısı, ilk yardım ve yangın söndürme ekipmanları öngörülüyor. Sığınakların erişilebilirliğinde yaşlı, hamile ve engelli kullanıcılar için ilgili standartlara uyulması gerekiyor. [5]
Mevcut Sığınakların Hazır Tutulması Gerekiyor
Mevcut özel ve genel sığınakların denetimlerinin, yönetmelik değişikliğinden itibaren bir yıl içinde tamamlanması öngörülüyor. 7 Kasım 2026’ya karşılık gelen bu süre, mevcut sığınakların denetimine ilişkin; yeni projelerin toplu teslim tarihi değil. Bakım ve acil kullanım için hazır tutma sorumluluğu bina veya site yönetiminde bulunuyor. [5]
Ekonomi365’in değerlendirmesine göre hazırlıkların sahadaki etkisini, tesis sayısının yanı sıra kullanılabilir kişi kapasitesi, mahallelerden erişim, teknik donanım ve düzenli bakım belirleyecek. Kanuni yükümlülükler, yeni yapı standartları ve mevcut alanların dönüştürülmesi birlikte uygulandığında sivil koruma altyapısının güçlenmesi hedefleniyor.